Vertebra Nedir ve Omurga Nasıl Düzenlenmiştir?
Omur ya da vertebra, omurgayı oluşturan 33-34 kemikten her birine verilen bir addır. Kafatasının hemen altından başlayıp kuyruk sokumuna dek uzanırlar. Omurgada 7 adet boyun omuru (servikal vertebra), 12 sırt omuru (torasik vertebra), 5 bel omuru (lumbal vertebra), 5 sakral vertebra ve 4 de koksigeal vertebra bulunur. Bu vertebraların ilk 24 tanesi birbirine eklemler aracılığıyla bağlanmıştır; bunlara presakral vertebralar denilir. Kalan 9 vertebradan üstteki 5 inin birleşmesinden sakrum, en altta bulunan küçük ve tam gelişmemiş 4 vertebra birleşmesinden ise koksiks meydana gelmiştir.
Bu vertebraların her birinin yapısı içlerinden geçen oluşumlara ve fonksiyonlarına göre değişiklik göstermesine karşın, hepsinin ortak özellikleri vardır.
Tek Bir Vertebraın Yapısı
Tüm vertebrların birçok ortak özelliği var ve bunlardan birçoğu torasik vertebraının farklı görünümleri incelendiğinde ortaya çıkmaktadır. Bir vertebraın gövdesi, omurga boyunca birincil ağırlık taşıma görevi gören büyük silindirik kemik kütlesidir. Intervertebral disk, omurga boyunca bir amortisör görevi gören kalın, sıvı dolu fibrokartilaj halkasıdır. Vertebralar arası eklem, iki vertebra gövdesi ve araya giren intervertebral diskin birleşiminden oluşmuştur.
Her vertebra gövdesinin arkasında hassas omuriliği barındıran ve koruyan vertebra kanalı bulunmaktadır. Pediküller, vertebra gövdesininin kısa, kalın kemik çıkıntılarıdır; lamina ise vertebral kanalın arka duvarını oluşturan ince kemik plakalarıdır. Her bir vertebra, birbiriyle eşleşen üst ve alt eklem yüzlerine sahiptir. Bir vertebraın alt yüzü, altındaki vertebraının üst yüzeyiyle birleşerek bir çift apofizeal eklem oluşturmuştur. Daha yaygın olarak faset eklemler olarak adlandırılan bu eklemler, vertebral hareketin yönünü yönlendirmeye yardımcı olmaktadırlar.
Bölgesel Farklılıklar ve Kinematik
Tüm omurlar ortak anatomik özelliklere sahip olsalar da, belirli bir bölgenin benzersiz işlevini yansıtan farklı özelliklere de sahiptirler. Servikal vertebraının enine uzantıları (sessus), beyne doğru giderken vertebral arter için koruyucu bir geçit görevi gören enine foramenlere sahiptir; bu foramenler servikal vertebraının ayırıcı özelliğidir.
C3-C7 nin küçük dikdörtgen gövdeleri, uncinate uzantılarla arkadan yana olarak sınırlandırılmıştır. Bu benzeri unsinat uzantıların bitişik vertebralarla eklemlenmesi gizli olmayan eklemleri oluşturmakta ve servikal bölgeyi istiflenebilir bir raf gibi göstermektedir.
Servikan bölgedeki dikenli uzantıların çoğu bifid veya iki uçludur. C3-C7 boyunca apofizeal (faset) eklemlerin, yatay ve ön düzlemler arasında yaklaşık 45 derece olan bir düzlemde eğimli bir çatı üzerindeki zona gibi yönlendirildiği gözlemlenmiştir; bu yönelim bu bölgenin kinematiği üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Birinci ve ikinci servikal vertebra diğerlerinden farklılıklar göstermektedir.
Atlas, Axis ve Lumbal Kinematik
Birinci servikal vertebra (atlas), kafatasının ağırlığını destekleme işlevini yansıtan olarak adlandırılmaktadır. Atlas esasen ön ve arka kemerlerle birbirine bağlanan iki büyük yan kütledir; diğer ayırt edici özelliği, servikan bölgenin en büyüğü olan büyük transvers uzantılarıdır.
Eksen (C2) adını, baş ve üst servikan bölge arasındaki dönme hareketleri için tam anlamıyla dikey dönme ekseni olarak işlev gören dens adı verilen sivri uçlu kemik çıkıntısından almıştır. Bu konformasyon atlasın başın sola veya sağa döndürülmesi gibi eksen üzerinde yatay düzlemde serbestçe dönmesine izin verir.
Lumbal vertebralar, vücudun üst üste binen tüm ağırlığını desteklemek için uygun, büyük ve geniş gövdelere sahiptir; gövdelerinin büyük olması lumbal vertebraların ayırıcı özelliğidir. Üst lomber bölgenin faset eklemleri sagital düzleme yakın yönlendirilmiş ancak alt bölgelerde (L4 ve L5) frontal düzleme doğru geçiş yapılmıştır.
Fonksiyonlar
Tüm vücudun dik durmasını ve ağırların gövdenin alt kısımlarına iletilmesini sağlar, yani dengeyi oluşturur. Vertebralar birleşerek eklemler yapar ve bu da vücudun temel hareketlerinin yapılmasını sağlar. Birleşerek vertebral forameni oluştururlar ve buradan omurilik geçer; böylece omuriliği dış etkenlerden ve hızlı zedelenmekten korurlar.
Klinik Önemi
Vertebra ile ilgili olarak birçok kalıtsal ve sonradan oluşan deformiteler mevcuttur. Vertebraların birleşerek oluşturduğu omurga, içinde omuriliği taşıdığı için bunların deformiteleri bazen hayati risk teşkil edebilir.
Spina bifida (SB), gebeliğin ilk ayında fetüsün omurgasının düzgün kapanmamasından kaynaklanan nöral tüp defektidir. SB ile doğan bebeklerin bazen omurlarında sinirlerde ve omurilikte önemli hasarın meydana geldiği açık bir lezyon olmaktadır. Omurga açıklığı doğumdan kısa bir süre sonra cerrahi olarak onarılabilmesine rağmen, sinir hasarı kalıcıdır ve alt ekstremitelerde değişen derecelerde felç ile sonuçlanmaktadır. Hiçbir lezyon olmasa bile uygun olmayan şekilde oluşmuş veya eksik omurlar ve buna eşlik eden sinir hasarı olabilir; fiziksel ve hareketlilik zorluklarına ek olarak çoğu bireyin bir tür öğrenme güçlüğü vardır.
Spinal disk herniasyonunda omurganın herhangi bir yerinde oluşabilen fıtıklaşmış bir disk yakındaki bir siniri tahriş edebilir. Fıtık olan diskin bulunduğu yere bağlı olarak kol veya bakta ağrı, uyuşma veya güçsüzlkle sonuçlanabilir.
Bu açıklama Vikipedi kaynaklarından uyarlanmıştır ve şu lisans altında sunulur: CC BY-SA 4.0.


Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔