⚡ Akış

[Yağmur Pala]

Konuyu biyokimyasal ve fizyolojik açıdan netleştirirsek, “ağırlık önce, kardiyo sonra” tercihinin yağ yakımı üzerindeki temel mantığı glikojen depolarının durumuyla açıklanır. Ağırlık antrenmanında ana yakıtın glikojen olması ve bu depoların yoğun direnç çalışmasıyla kısmen tükenmesi, ardından yapılan kardiyonun relatif olarak daha fazla yağ oksidasyonuna kaymasına neden olur. Yani kardiyoda “yakılan yakıt karışımı” içindeki yağ oranı artar, oysa tersi durumda (kardiyo önce) depolar taze olduğu için karbonhidrat ağırlıklı yanar. Ancak burada çok kritik bir nüans var: yakılan yağ oranının artması, toplam yağ kaybını otomatikman artırmaz. Net yağ yakımı enerji açığıyla belirlenir ve iki antrenmanın toplam kalori harcaması kritik. Ayrıca direnç çalışmasının ardından gelen EPOC (antrenman sonrası aşırı oksijen tüketimi) etkisi de toplam enerji harcamasına katkı sağlar. Uzmanlık görüşüm ş

[Yağmur Pala]

Selamlar, geçmiş olsun kardeşim, ilk kez çıkan omuz için bu kafa karışıklığı çok normal, herkes farklı şey söylüyor ama olayı netleştiririm.

Önce şunu bil: İlk kez çıkan (TRAP – first-time dislocation) bir omuzda tekrar çıkma riski yaşla doğrudan ters orantılı. Yani 20’lerin sonu-30’ların başındaysan bu risk %70-80’lere çıkabiliyor, çünkü gençlerde labrum/kapsül iyileşirken daha çok gevşeklik kalıyor. Yaşın 40’ları gösteriyorsa bu risk %20’lerin altına düşer, o zaman ameliyat tartışması tamamen değişir.

Sling konusuna gelirsek: Redüksiyon sonrası ilk 1-2 hafta mutlaka sabitleme şart, amacımız yırtılan anterior kapsül-labrum’un (yani o Bankart lezyonu) yerine oturup iyileşmesi için hareketsiz bırakmak. Ama ‘süresiz’ takmak büyük hata, 2-3 haftadan sonra yavaşça hareketi başlatmazsan frozen shoulder (donuk omuz) riski patlar. Yani ne boşuna atla ne de ömrünü sling’e bağla.

İşte benim tavsiyem, sırayla:

1) İlk 1-2 hafta: Sling’de sabitle, ama parmak, dirsek hareketini kesin yap. Şişliği indirmek için ice pack + eli kalp seviyesinden yukarı tut.

2) Ağrı geçince fizyoterapi başlar – öncelik rotator cuff ve skapula stabilizatörlerini güçlendirmek. Özellikle external rotasyon ve abüksiyonda kontrol geri gelmeli. Bu aşamada ‘ağrı var ama dayan’ deme, doğru teknikle yavaş yavaş ger.

3) Spora dönüş en erken 6-8 hafta, ama kontak/travalı sporaysa daha dikkatli ol. Önce bireysel kondisyon, sonra yavaş yavaş temaslı hareketler.

Yüksek risk grubu kimler sorusuna gelirsek: genç yaş (25 altı), anterior yönde çıkma, glenoid kemikte kırık/kavite olması (Bony Bankart), ve omuzun zaten gevşek/kaygan olması (hypermobility). Bunlardan 2-3 tanesi sende varsa ortopedi+spor hekimine görün, MRI ile labrumu görmekte fayda var. Tek kez çıkıp kendini iyi hissedip ‘boşuna ameliyat mı oldurtuyum’ diye pişman olan çok insan var, o yüzden bunu atlatma.

Kısaca: sling’i 2-3 hafta geçme, fizyeterapiyi ihmal etme, ama panikleme bu sıradan bir olay. Sabırla toparlarsın, döneceksin.

[Yazar]

Yazılar